Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çatısı altında faaliyet gösteren Uluslararası Türk Akademisi Kazakistan, Astana’da yerleşik hükümetler arası bir kuruluştur. Türk ülkeleri ve toplulukları arasında kapsamlı işbirliğine adanmış olan TDT’nın üye devletleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye; gözlemci devletleri ise Macaristan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’dir. Akademi ise bu çerçevede, doğuda Moğolistan’dan batıda Balkanlar’a kadar uzanan Türk dünyasının geniş coğrafyasında tarih, arkeoloji, etnografi, diller ve edebiyat, mimari miras ve uluslararası kültürel etkileşim konularını kapsayan çok disiplinli araştırma ve yayın projeleri yürütmektedir.
Uluslararası Türk Akademisi, araştırma projelerini ve yayınlarını bilim dünyasına tanıtmak amacıyla IRCICA’nın işbirliğiyle 5 Haziran 2026’da IRCICA’nın konferans salonunda kültürel-diplomatik bir toplantı düzenledi. Etkinlik, Şubat-Mart 1926’da Bakü’de düzenlenen ve Türk dillerinde kullanılan Latin temelli alfabelerin standartlaştırılması çalışmalarını başlatan Birinci Türkoloji Kongresi’nin yüzüncü yıldönümünü de kutladı.
Toplantının açılış konuşmasında IRCICA Genel Direktörü Prof. Dr. Mahmud Erol Kılıç, bir tarafta İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve İİT’nin kültür merkezi IRCICA ile diğer tarafta TDT ve Akademisi arasındaki yakın bağa dikkat çekti; İİT’ye üye olan TDT üyesi devletlerin Türk dünyası olarak İİT içinde etkin bir kültürel rol üstlendiklerini, Akademi ile IRCICA’nın da kardeş kuruluşlar olduklarını anlattı.
Uluslararası Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev konuşmasında bu toplantının, Akademi’nin faaliyetlerini tanıtmanın da ötesinde Türk dünyası ile tüm Müslüman dünyası arasındaki ortak tarihi ve kültürel değerleri vurgulamak açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Akademi’nin yürürlükteki 50’den fazla projesinden, bunlar arasında teknolojik terimler sözlükleri ve Türk dünyasının “kutsal coğrafyası” gibi yenilikçi projelerden söz etti ve bu projeler çerçevesinde bu ortak kültürel değerleri ve kültürel mirası bilimsel yöntemlerle incelediklerini anlattı. Prof. Mustafayev Türk dünyasına odaklanan bu çalışmaların ve daha geniş planda Müslüman dünyasına yönelik benzer çalışmaların birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu sözlerine ekledi.
Ardından, Akademi’nin üç kıdemli uzmanı, Akademi’nin projelerinden bazılarını tanıttılar: toplantının sunuculuğunu da yapan Dr. Aynur Mayeremova’nın genel tanıtımından sonra Dr. Nurdin Useev, geniş coğrafyada üzerindeki Türk taş yazıtlarını derleme, inceleme ve yayınlama projesini anlattı ve bunun neticesinde yayınlanan katalog serisinin bu paha biçilmez birincil tarihsel bilgi kaynaklarını ve Türk yazılı kültürünün ürünlerini bölgelere göre düzenlenmiş ciltlerde kaydettiğini belirtti; Dr. Dinmuhammed Ametbek ise arkeolojik ve mimari anıtları bölgelere göre sınıflandırılmış üç ciltte toplamış olan “kutsal coğrafya” projesini ve Türk tarihinde büyük önem taşıyan Mangışlak bölgesindeki Oğuz-Kıpçak türbeleri ve mezar taşları üzerine gerçekleştirdikleri proje ve yayınlar üzerine bilgiler verdi.
Toplantıya katılanlar arasında Kazakistan’ın İstanbul Başkonsolosu Sayın Nuriddin Amankulve yardımcısı Sayın Sanzhar Kuantayev; Macaristan Başkonsolosluğu OTS İrtibat Diplomatı Büyükelçi Péter Szántó; Türk devletleriyle ilişkiler alanında çalışan kültür kurumlarının üyeleri ve çeşitli üniversitelerden araştırmacılar bulunuyordu. Bu vesileyle sergilenen, Uluslararası Türk Akademisi’nin yayınları ve IRCICA’nın Orta Asya ve Kafkasya ile ilgili yayınları ilgi gördü.
